Tiệm tạp hóa với doanh thu khoảng 1-1,2 tỷ đồng mỗi năm không bắt buộc phải chuyển thành doanh nghiệp, nhưng với quán ăn và hộ kinh doanh nông sản, việc cân nhắc “lên công ty” là cần thiết – theo chia sẻ từ các chuyên gia tại hội thảo do Hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao và VCCI TP HCM tổ chức. Bà Thanh Tú (TP HCM), chủ một tiệm tạp hóa nhỏ với hai nhân viên, cho biết không muốn chuyển đổi thành doanh nghiệp do ngại thủ tục phức tạp và chi phí phát sinh. Nếu thành công ty, bà sẽ phải tổng hợp hóa đơn, nộp báo cáo thuế định kỳ và thuê kế toán với chi phí khoảng 500.000 đồng mỗi quý. Ngoài ra, bà cũng lo ngại về việc đóng bảo hiểm xã hội cho nhân viên, nên định ký hợp đồng thời vụ để tránh nghĩa vụ này. Tuy nhiên, theo bà Nguyễn Cẩm Chi – Giám đốc tư vấn phát triển bền vững của MCG Management Consulting – tiệm tạp hóa có doanh thu khoảng một tỷ đồng mỗi năm không nhất thiết phải lên doanh nghiệp. Dù vậy, hộ kinh doanh như bà Tú vẫn phải tuân thủ quy định mới: từ 1/6, theo Nghị định 70, các hộ kinh doanh khoán có doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm trong các lĩnh vực như ăn uống, bán lẻ... phải sử dụng hóa đơn điện tử kết nối với cơ quan thuế. Ngoài ra, theo Nghị quyết 68, việc áp dụng thuế khoán sẽ bị loại bỏ dần, và từ năm 2026, mọi hộ kinh doanh có doanh thu từ 200 triệu đồng trở lên sẽ phải xuất hóa đơn điện tử. Hiện có hơn 5,2 triệu hộ kinh doanh tại Việt Nam, tạo ra 8-9 triệu việc làm. Nhà nước đang khuyến khích chuyển đổi lên doanh nghiệp, nhưng không phải tất cả đều cần thiết phải làm vậy. Các hộ kinh doanh được chia thành ba nhóm chính: bán lẻ (tiệm tạp hóa), ăn uống (quán cơm, cà phê...) và bán nông sản. Tùy đặc thù ngành nghề, chủ hộ có thể cân nhắc lên doanh nghiệp hay tiếp tục duy trì mô hình hiện tại. - Với tiệm tạp hóa: Nếu chỉ muốn giữ mô hình kinh doanh nhỏ, phục vụ gia đình, không cần thiết phải lập công ty. Nhưng nếu định phát triển thành chuỗi hoặc phân phối cho đại lý, việc thành lập doanh nghiệp là cần thiết. Khi đó, nên chọn mô hình công ty TNHH hai thành viên để có thể tính lương cho chính chủ vào chi phí hợp lý. - Với quán ăn: Việc lên doanh nghiệp sẽ giúp dễ dàng hơn trong việc xin các giấy phép như vệ sinh an toàn thực phẩm, phòng cháy chữa cháy – những thủ tục vốn được xem là phức tạp với hộ cá thể. Trong trường hợp này, có thể chọn mô hình công ty TNHH một thành viên vì thu nhập chủ yếu nằm trong phần lợi nhuận. - Với hộ kinh doanh nông sản và bán hạt giống: Cần cân nhắc quy mô và hướng phát triển. Từ năm 2025–2026, việc thành lập doanh nghiệp siêu nhỏ hoặc nhỏ trong lĩnh vực nông sản sẽ có nhiều hỗ trợ từ nhà nước. Doanh nghiệp siêu nhỏ hiện được định nghĩa là có dưới 10 lao động tham gia BHXH và doanh thu không quá 3 tỷ đồng mỗi năm. Theo Luật Thuế TNDN sửa đổi (áp dụng từ 2025), hộ kinh doanh khi chuyển đổi lên công ty sẽ được miễn thuế trong 2 năm đầu và giảm 50% thuế trong 4 năm tiếp theo. Bên cạnh đó, Bộ Tài chính và ngành Thuế cũng đang triển khai hỗ trợ phần mềm kế toán miễn phí, cung cấp thiết bị và dịch vụ hóa đơn điện tử miễn phí trong giai đoạn đầu nhằm giúp các hộ kinh doanh chuyển đổi thuận lợi hơn.
